The Essence: Small Set of Universal Software Engineering Endeavors

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

What is Essence?

Essence provides us with a thinking framework that allows teams to understand where they are and acts as a foundation for their way-of-working. At the heart of the Essence approach is the Essence Kernel – a simple state-driven model of software engineering. The Essence Kernel captures the small set of things that are universal to all software engineering endeavors; the things that a team always has to consider or work with when developing software.

The kernel contains seven key elements – Requirements, Software System, Team, Work, Way of Working, Opportunity and Stakeholders.

Reference: www.semat.org

Quote:
“When I asked Sam Shillace, who ran Gmail and Google Apps for four years, about the costliest mistake he’s seen engineers make, his response was, “Trying to rewrite stuff from scratch — that’s the cardinal sin.” ― Edmond Lau, The Effective Engineer

فایل ارائه “متدهای چابک برای مدیران” – سال 92

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

فایل ارائه در اسلایدشیر: www.slideshare.net

گزیده:

“Agility is principally about mindset, not practices.” ― Jim Highsmith

یادداشت دکتر لشکربلوکی در ارتباط با هوش مصنوعی

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

یادداشتی از آقای دکتر لشکربلوکی در کانال تلگرامی ایشان خواندم (اینجا) که در آن به سرمایه‌گذاری در زمینه‌ی هوش مصنوعی و تکنولوژی‌های پیشرفته اشاره شده بود. برای من آموزنده بود، در نتیجه اینجا یادداشت کردم شاید برای شما هم آموزنده باشد. می‌خواستم بخش‌هایی از آن را بنویسم ولی برای حفظ امانت، همه‌ی یادداشت‌ ایشان را آوردم. یک نکته جالب دیگر، متن معرفی کانال تلگرامی ایشان بود: “سهم من از توسعه ایران شاید این کانال باشد. …“.
————————————————————————————

⭕️کوروش تو بخواب! ما هم می خوابیم!

چرا امارات وزارت هوش مصنوعی ایجاد کرد و اولین وزیر هوش مصنوعی جهان را منصوب کرد؟ به خاطر پرستیژ؟ صد در صد نه! سهم هوش مصنوعی در اقتصاد جهان در سال 2030 به بیش از 15 تریلیون دلار می رسد. بنابراین امارات تصمیم گرفته چند برنامه اجرا کند از جمله برنامه تبدیل دوبی به شهر تمام هوشمند و برنامه چاپ سه بعدی دبی! یعنی چه؟ یعنی تا سال 2030، 25 درصد ساختمان های دوبی با استفاده از فناوری سه بعدی ساخته شود و …

دولت کره قصد دارد علاوه بر سرمایه گذاری ۱.۷ تریلیون وون روی تکنولوژی اتومبیل های خودران، از سرمایه گذاری 35 میلیارد دلاری یک شرکت خصوصی در این زمینه حمایت کند؟ آیا به خاطر این است که خوشی زیر دلشان را زده است و از ماشین های فعلی ناراضی اند؟ قطعا نه! به این خاطر که می دانند آینده خودروها را تکنولوژی های جدید رقم خواهند زد. امروز اگر غفلت کنند فردا را از دست خواهند داد.

گوگل اعلام کرده ۱۰ میلیارد دلار در هند سرمایه‌گذاری انجام می دهد. از خود سوال کنیم چرا گوگل در ایران ۱۰ نه بلکه فقط ۱ میلیارد دلار سرمایه گذاری نمی دهد؟ همین سرمایه گذاری هاست که باعث شده استارت‌آپ های هندی در سال قبل درآمد ۱۴.۸ میلیارد دلاری داشته اند. تقریبا ده سال پیش گردش مالی استارت‌آپ‌های هندی ۵۵۰ میلیون دلار بود که الان ۲۷ برابر شده. چرا ما مانند هند نشدیم؟ آیا هندی ها از ما باهوش ترند؟

طبق شاخص‌های بازارهای سرمایه جهانی، چهار شرکت از ۱۰ برند برتر جهان در حوزه تکنولوژی های پیشرفته، جزو برندهای آسیایی هستند. ده سال قبل یعنی سال ۲۰۱۰ آسیا هیچ نماینده‌ای در این بخش نداشت. چرا ایران هیچ نماینده ای ندارد؟

☑️⭕️تحلیل و تجویز راهبردی:
کوروش آسوده بخواب، زیرا که ما بیداریم! این جمله را ظاهرا محمدرضاشاه در جشن‌های ۲۵۰۰ ساله در برابر آرامگاه کوروش خطاب به او گفته است. گاهی اوقات که سرمایه‌گذاری‌های هوشمندانه جهان را با وضعیت خودمان مقایسه می‌کنم می‌گویم من اگر امروز بخواهم به کوروش چیزی بگویم احتمالا می‌شود این: کوروش تو بخواب! ما هم می خوابیم!
براستی زمانی که کشورهای دیگر جهان روی هوش مصنوعی، اتومبیل های خودران، اینترنت اشیاء، چاپ سه و چهار بعدی، روبات ها، بیگ دیتا و واقعیت مجازی سرمایه گذاری های سنگین میلیارد دلاری می کنند. دغدغه ما چیست؟ فیلترینگ یا عدم فیلترینگ اینستاگرام، افزایش یا کاهش قیمت دلار، صف خرید گوشت و مرغ و پوشک بچه، کره و روغن در ماه های مختلف. افق فکری همه تنزل پیدا کرده است به پوشک بچه و قیمت دلار! وقتی در اخبار می خوانم که معاون اول رییس جمهور مملکت بابت تخم مرغ جلسه اضطراری گذاشته، می خواهم سرم را بکوبم به دیوار! فکر نکنید شوخی می کنم کافیست الان در موتور جستجوی گوگل تایپ کنید: معاون اول رییس جمهور و تخم مرغ. می فهمید که واقعا چنین مساله ای بوده و چنان جلسه ای گذاشته شده است.
مدیران ارشد باهوش کشورها فهمیده اند باید در حوزه‌های آینده‌ساز سرمایه گذاری کنند. پس باید خودشان مستقیما سرمایه‌گذاری کنند (مانند دوبی) یا فضا را فراهم کنند که چنین سرمایه گذاری هایی در آن کشور انجام شود (مانند هند) یا هر دو (مانند چین).

☑️⭕️چه می توان کرد؟
1▫️ هم حاکمان و هم شهروندان، افق فکری خودمان را گسترش دهیم، با جهان آشنا شویم. روندهای جهانی را بشناسیم و به آینده جهان در ده، بیست و پنجاه سال آینده فکر کنیم. با صنایعی میلیارد دلاری آینده یعنی اینترنت اشیاء، چاپ سه بعدی، روبات ها، هوش مصنوعی، ژن درمانی، قطعات یدکی بدن آشنا شویم (گزارش تصویر جهان در سال ۲۰۳۰ به ویژه برای مدیران ارشد کشور، مدیران ارشد کسب وکار و جوانان زیر ۲۵ سال تدوین شده است: لینک دانلود (https://t.me/Dr_Lashkarbolouki/38)).

2▫️شرایطی را فراهم کنیم که سطح دغدغه های مردمان این سرزمین از تخم مرغ و پوشک بچه و قیمت دلار، قرعه‌کشی خودور بالاتر بیاید و ذهن شان رها شود برای پرداختن به خلق آینده (کارآفرینان) یا سرمایه گذاری روی آینده (سرمایه گذاران). کشور را از مسایل حاشیه‌ای و فرسایشی (مانند تنش با جهان، تخاصم ایدئولوژیک، تحریم، خودی و غیرخودی و فیلترینگ و …) برهانیم. راهش آنست که اولویت‌های کشور را نه در مقابله که در رشد و پیشرفت تعریف کنیم. مردمی که از فردای خود اطمینانی ندارند نمی توانند به ده سال آینده فکر کنند.

3▫️ فعلا تا اطلاع ثانوی دولت هیچ پولی ندارد برای امور توسعه‌ای و سرمایه‌گذاری‌های آینده ساز. باشد! ولی همین دولت/حکومت می تواند بدون یک ریال هزینه، فضای کسب وکار و سرمایه گذاری را برای سرمایه گذاران در حوزه‌هایی مانند بلاک چین، هلث تک، هوش مصنوعی و … فراهم کند! باور کنیم باور کنیم فراهم کردن بستر سرمایه گذاری داخلی و خارجی بر حوزه‌های آینده‌ساز (آن هم بدون یک ریال هزینه) بیش از تخم مرغ و پوشک بچه اهمیت دارد!

افکار عمومی درباره‌ی هوش مصنوعی

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

Machine Learning Canvas

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

Machine Learning Canvas: A framework to connect the dots between data collection, machine learning, and value creation.

Reference: www.medium.com

For more information, see this GitHub repository: Louis Erard/Machine-Learning-Starter-Kit.

نصیحت اسکرامی پدرخوانده

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

پیش‌گفتار:
در صحنه‌ای از فیلم پدرخوانده یک، دن کورلئونه رو به مایکل می‌کند و می‌گوید: “گوش کن! هرکسی اومد پیش‌ت و پیشنهاد داد با بارزینی جلسه بذاری، بدون که بهت خیانت کرده. این رو فراموش نکن. “

 

خاطره:
داشتم با یکی از دوستان عزیزم در مورد مسیر و روش استفاده از اسکرام در تیم‌شان صحبت می‌کردم و در تلاش بودم تا در پاسخ به پرسش‌هایش سرنخ‌ها را به صورت کوتاه و مفید برایش بیان کنم. جلسه هم به این شکل پیش می‌رفت که ابتدا ایشان در مورد بعضی از مسائل و برداشت‌هایشان توضیح می‌دادند و در این بین، اگر نکته‌ای به ذهنم می‌رسید خدمت ایشان می‌گفتم.

این گفتگوی دوستانه ادامه داشت تا این که ایشان گفتند: “خوب! بعد از آن که داستان‌های کاربر را شناسایی کردیم، تیم آنها را به ساعت برآورد می‌کند …” [چند ساعت کار برای انجام داستان کاربر نیاز است]. به ناگاه یاد این نصیحت دن کورلئونه به مایکل افتادم و خنده‌ام گرفت. رو به دوست عزیزم کردم و گفتم: “هر کسی اومد پیش‌ت و پیشنهاد داد که داستان‌های کاربر رو به ساعت برآورد کنی، بدون که به اسکرام خیانت کرده. این رو فراموش نکن“. 🙂

 

منبع عکس: screenrant.com

خاطرات یک همکلاسی

  • یوسف مهرداد بی‌بالان

دلا نزد کسی بنشین، که او از دل خبر دارد.
به زیر آن درختی رو، که او گلهای تر دارد.
در این بازار عطاران، مرو هر سو چو بیکاران
به دکان کسی بنشین، که در دکان شکر دارد.

برای من یکی از نمودهای این شعر مولانای بزرگ، همکلاسی با استاد ارجمند جناب آقای محمدتقی روحانی رانکوهی بوده‌ است. موهبتی که یکی از بزرگترین افتخارات تحصیلی من شد و توفیقی که یکی از اثرگذارترین دوران زندگی‌ام را رقم زد.
هم کلاس شدن من با این استاد بزرگوار باز می‌گردد به زمانی که من دانشجوی سال چهارم کارشناسی بودم. آقای دکتر ثانی که معاون آموزشی وقت دانشکده‌ی کامپیوتر شریف بودند در تمنایی از استاد خواسته بودند تا درس پایگاه داده را به ما بیاموزند. استاد هم پذیرفته بودند، پذیرشی که بی‌شک از بزرگواری ایشان بود.

بر این رواق زبرجد نوشته‌اند به زر
که جز نکویی اهل کرم نخواهد ماند

کلاس استاد پنج‌شنبه ها از صبح تا ظهر برگزار می‌شد و تا آنجا که در خاطر دارم تعداد دانشجویان بسیار زیاد بود. استاد معمولا برای تلطیف فضای کلاس گاهگاهی طنز و خنده را چاشنی آموزش می‌کردند. هنری که تاثیر آن شگرف بود. در یکی از همین سخنان آمیخته با طنز استاد گفتند: “این آقای دکتر ثانی شما هم ما رو آورده سر این کلاس، من هم فکر می‌کردم سی نفر دانشجو باشند. حالا می‌بینم شصت نفر دانشجو سر کلاسند. فکر من پیرمرد رو نمی‌کنه آخه. من با این آقای دکتر ثانی شما هم کلاس بودم، فقط ایشون می‌نشستند و من می‌ایستادم”. خنده‌ای سراسر کلاس را فرا گرفت چرا که همه می‌دانستیم که آقای دکتر ثانی شاگرد ایشان بودند. بله، من هم با استاد روحانی رانکوهی هم‌کلاس بودم، فقط من می‌نشستم و ایشان بزرگوارانه می‌ایستادند. اینکه واژه‌ی همکلاسی را که در این متن برگزیدم در واقع گرته‌برداری از کلام خود استاد بود در توصیف جایگاه شاگردی‌ام. به گمانم پس از این همه سال، تاثیر عاطفی و احساسی آن کلاس درس برایم جلوه‌گرتر است از آموزش‌های فنی که در کلاس دیدم و هنوز روزانه در امور حرفه‌ای با آنها مانوس و مشغولم. لذا همکلاسی بودن بهتر از هر واژه‌ای بیانگر احساسات درونی من از آن کلاس است.
استاد عزیزم جناب آقای مهندس ابطحی امر کردند که یادداشتی برای بزرگداشت این استاد فرهیخته بنویسم. به خود گفتم که عرصه‌ی سیمرغ نه جولانگه توست. اندیشیدم که وصف جایگاه رفیع این استاد در کلام من گنجایی ندارد، با این همه دل گفت:
آب دریا را اگر نتوان کشید
هم به قدر تشنگی باید چشید

لاجرم برای ادای دین به ایشان و انجام وظیفه‌ی شاگردی، تصمیم گرفتم چند سطری از خاطرات خویش را از کلاس درس استاد برگزیده و با شما در میان بگذارم. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.
بی‌ هیچ اغراقی در کلام، استاد روحانی رانکوهی آموزگاری خردمند و فرزانه بودند. روش‌ها و تکنیک‌های آموزشی ایشان به معنای واقعی کلمه بی‌‌بدیل بود. استفاده از آهنگ صدا، حرکات فیزیکی، شیوه‌ی منحصر به فرد نوشتن روی تابلو، طنزهای به هنگام در کنار دانش وسیع و تجربه‌ی فراوان ایشان واقعا کلاس درس را به محیطی جذاب و دل‌انگیز تبدیل می‌کرد.

جمع صورت با چنین معنای ژرف
می نیاید جز ز سلطانی شگرف

آشنایی با استاد برجسته‌ای در کامپیوتر آن هم از زادگاه، خطه‌ی رودسر، برای منِ جوانِ عاشق نرم‌افزاربی گمان نوعی نمایی شدن تابع انگیزه‌ بود. استاد زاده‌ی “رانکوه” شهری از شهرستان‌ رودسر بود و من هم جوانی از “بی‌بالان” رودسر. حدس می‌زدم از پسوند نام خانوادگی من- “بی‌بالان”- استاد می‌دانند که من هم رودسری هستم، اما مطمئن نبودم.
یادم هست که به رسم مالوفِ دانشجویان، کلاس‌های صبح و بیش از آنها، کلاس پنج‌شنبه‌ها که دانشگاه تعطیل بود، جای مناسبی برای چرت زدن‌ها بود و حواس‌پرتی‌ها. با این حال، هیچ‌کس نه می‌توانست و نه زَهره و نه تمایل به چرت زدن در کلاس پایگاه داده را داشت. کلاس‌ ما در یکی از کلاس‌های درس ساختمان ابن سینای شریف برگزار می‌شد. اتاقی بزرگ و شیب‌دار که تخته سیاه در گودی کلاس قرار گرفته بود. استاد یک بار هنگام تدریس به‌ ناگاه با سرعت تمام از جلوی تابلو تا انتهای کلاس را دویدند. نمی‌دانم چند نفر از همکلاسی‌ها چرت‌شان پاره شد!
کسانی که استاد را می‌شناسند می‌دانند که ایشان تسلط بی‌نظیری در برگردان‌ فارسی واژگان حوزه‌ی کامپیوتر دارند. با این پیش‌زمینه، یادم هست یک بار روی تابلو نوشتند database و با کمی فاصله نوشتند “پایگاه داده” ( درست خاطرم نیست، شاید هم نوشتند بانک اطلاعاتی). بعد حرف‌شان را ادامه دادند. “بچه‌ها این کلمه [اشاره به پایگاه داده] زبان مادری است.” و زیر آن نوشتند مادری. بعد ادامه دادند “این یکی [اشاره به database] زبان مادرجانی است” روی کلمه‌ی جان تاکید کردند و زیر آن نوشتند مادرجانی. و ادامه دادند “خوب معلوم هست که مادرجانی از مادری عزیزتره؛ خوب چرا؟ بدیهی هست! چون آخرش «جان» داره. «جان» هم وقته به کار می‌بریم که خیلی برای ما عزیز باشه”.اگر چه همه ما آن روز به این بیان شیرین استاد خندیدیم، اما بعدها دانستم که ما به جای خنده باید بر آنچه بر ادبیات پارسی می گذرد می‌گریستیم. استاد نازنین! امروز دیگر database از زبان “مادرجانی” فراتر رفته و زبان “عزیزتر از جان” شده است. با این همه تاثیر این دغدغه استاد برای من این شد که همواره کوشیده‌ام که تا جای ممکن از واژگان پارسی در نوشتار تخصصی استفاده کنم.
بیش از دو دهه از زمان آن کلاس من با استاد می‌گذرد ولی کماکان دلم برای نوشته‌های استاد روی تخته‌ی سیاه تنگ می‌شود. پیش‌نیاز دنبال کردن درس و برداشت یاداشت از مطالب کلاس این بود که یک لحظه از استاد و تخته‌ سیاه کلاس غافل نشوی؛ یک لحظه غفلت همان و گم کردن سررشته درس همان. به عنوان مثالی بر این امر، فرض کنید استاد مشغول نوشتن مطلبی در گوشه‌ی راست بالای تابلو بودند، با کمبود فضای لازم برای نوشت ناگهان با یک فلش بسیار بلند کج معوج مطلب را در گوشه‌ی چپ پایین تابلو ادامه می‌دادند، بعد یک فلش بلند کج معوج دیگر ادامه مطلب را به گوشه چپ بالای تابلو جابجا می‌کرد. گاهی از راست به چپ، گاهی از بالا به پایین می‌نوشتند. به فرمایش مولانا در وصف حال دلداگی و تشبیه به حرکات مهره‌های شطرنج:
گاه چون رخ رفته بالا تا نشیب
گاه چون پیلی برفته بر اریب

چقدر برای کلاس‌شان دلتنگم. دریغ و صد افسوس که نتوانستم تصویر آن لحظات دل انگیزرا جز در مغز و لوح خاطر بر صفحه دیگری نقش کنم.
بعد از اتمام تحصیلات، تا مدت‌ها هر وقت به دانشگاه می‌رفتم یا کلاسی در آنجا داشتم، یکی از دل‌خوشی‌ها و تجدید خاطراتم از کلاس درس استاد این بود که می‌رفتم به ساختمان ابن سینا، درب کلاس را باز می‌کردم و به بالای تابلو نگاه می‌کردم تا ببینم نوشته‌ی استاد هنوز باقی است یا نه. داستان از این قرار بود که یک بار استاد موقع نوشتن مطالب درسی و با پر شدن تمامی صفحه تابلو، به یک باره صندلی ویژه اساتید را جلوی تخته گذاشته، بر روی آن رفتند و با ترسیم یک فلش به فضای بالای تخته، مطلب بعدی را بر روی دیوار نوشتند. من لبخندی زدم بی‌آن که بدانم چه تحولی در نگاه من به آموزش در حال شکل‌گیری است.
روز امتحان پایانی درس که در یک سالن خیلی بزرگ (ساختمان تالارها) برگزار می‌شد، موقع پاسخ‌گویی به پرسش‌ها، یکی از پرسش‌ها را درست متوجه نشدم. با خود گفتم از استاد راهنمایی بگیرم که منظور این پرسش چیست. دستم را بلند کردم و منتظر ماندم. آمدند بالای سرم. از استاد پرسیدم که منظور این پرسش را متوجه نشده‌ام. یک باره استاد رو به همه کردند و با صدای بلند گفتند: “بچه‌ها این می‌گه منظور این سوال چیه، برای این سوال باید …”. بعد راهنمایی کردند که چگونه به سوال پاسخ بدهیم. بعد رو کردند به من با صدای خیلی آرام و با خنده گفتند: “می‌خواستی همشهری بازی در بیاری؟”. من هم خندیدم و با خوشحالی به پاسخگویی ادامه دادم. چه افتخار بزرگی: همشهری استاد، همکلاسی استاد! جوانی است دیگر! بعدها به این نتیجه رسیدم که چقدر جالب! استاد هم مرا راهنمایی کردند که چگونه به سوال جواب بدهم و هم عدالت را در مورد بقیه‌ی شاگردان رعایت کردند. دست مریزاد استاد! امروز بر این باورم که همشهری بودن با استاد برای من اعتباری به همراه نخواهد داشت اما همکلاسی بودن با او، بی‌شک یکی از بزرگ‌ترین موهبت‌ها و افتخارات زندگی من بوده است.
به راستی چگونه می‌توان در کنار این همه دستاوردهای آموزشی، تالیف منابع تخصصی و برگردان واژگان به فارسی، بر قلب و روان دانشجویان نفوذ کرد؟ ذهن من در یادآوری گذشته عملکرد بسیار ضعیفی دارد، با این همه واقعا برای من شگفت‌آور است که این همه اطلاعات و خاطرات از آن کلاس و آن انسان فرهیخته را چگونه در خود محفوظ و تازه نگاه داشته است. شاید باورش سخت باشد ولی درست 25 سال از زمان آن کلاس می‌گذرد.
این خاطرات را بازگو کردم تا بگویم که آموزگاری وسعتی دارد بالاتر از دانش و انتقال آن به آموزندگان. جایی که هنرِ آموزگاری با بزرگواری و مهر و شخصیتِ آموزگار گره می‌خورد و بر قلب‌ها می‌نشیند. خواستم بگویم که کوچکترین مهربانی‌ها در ضعیف‌ترین حافظه‌ها جاودان می‌شود. دایره بزرگواری انسانهای والا با همه‌ی ناکرانمندی، دلها را در کمند خود چون نقطه پرگار دوره می‌کند و بر خاطرها نقش ابدی می‌زند. خلاصه آن که:

از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر
یادگاری که در این گنبد دوار بماند

برای استاد ارجمند، آقای روحانی رانکوهی بهترین‌ها را آرزومندم و از ایشان صمیمانه سپاسگزارم. ایام به کامشان باد و باده توفیق در جامشان.

 

برای خروج از جستجو کلید ESC را بفشارید