قانون پارتو و معماری نرم‌افزار (Software Architecture and Pareto’s Principle) – بخش اول

بالاخره نسخه شماره صفر نشريه امروز با يک روز تأخير انتشار يافت. در دو هفته‌ اخیر، روزهای پرمشغله‌ای را پشت سر گذاشتم و نتوانستم نه در وبلاگم مطلب جديدی بنويسم و نه نشريه شیءگرايی مدار را سر وقت منتشر کنيم.
از همه دوستان و خوانندگان عزيز بابت تأخيرهای مذکور عذرخواهی می‌کنم.

ايده‌ام اين است که درباره اصول فرآيندهای نرم‌افزار که در مطالب قبلی آنها را فهرست کردم، در ادامه توضيحاتی ارائه دهم. برای اين کار ابتدا به سراغ معماری می‌رويم. برای شروع بحث قانون پارتو، اين قانون زيبا و دوست‌داشتنی را نقل خواهم کرد.
“اين قانون بيان مي‌نمايد كه ۸۰ درصد از نتايجی كه شما بدست می‌آورد نتيجه ۲۰ درصد از فعاليت‌های شماست. به‌عبارت ديگر به‌واسطه عدم تعيين اهداف و برنامه ريزی دقيق، زمان‌ها را از دست داده و دچار كمبود وقت و زمان كه بزرگ‌ترين سرمايه هر فردی است خواهيم شد. [http://mohammadtaha.persianblog.com]”
“در سال 1906 اقتصاددان ايتاليايي ويلفردو پارتو[1] يك فرمول رياضي براي توصيف توزيع نابرابر ثروت در كشور خود ابداع كرد. او مشاهده كرده بود كه بيست درصد از مردم بيش از هشتاد درصد ثروت را در اختيار دارند. در سال‌هاي پاياني دهه 1940، دكتر ژوزف جوران[2] به اشتباه قانون 20/80 را به پارتو نسبت داد و آنرا اصل پارتو خواند (كه نه يك اصل بلكه يك حقيقت اجتماعي در آن سال‌هاي ايتاليا بود). … بعد از اينكه پارتو مشاهدات خود را انجام داده و فرمول خويش را ابداع نمود، بسياري از محققين پديده هاي مشابهي را در زمينه تخصصي خويش مورد بررسي قرار دادند. پيشتاز مديريت كيفيت دكتر ژوزف جوران كه در سال‌هاي دهه 1930 و 1940 در آمريكا زندگي مي‌كرد، يك اصل جهان‌شمول را شناسايي كرد كه آنرا “اندك‌هاي حياتي و بسيارهاي كم اهميت[3]” ناميد و بصورت مكتوب در آورد. فقدان دقت كافي در كار اوليه اي كه انجام داده بود باعث شد، آنرا بسط نظرات اقتصادي پارتو در زمينه اي وسيع‌تر بدانند. نام اصل، پارتو باقي‌ماند، شايد به اين علت كه از نام‌گذاري دكتر جوران براي گوش خوشايندتر بود.
در نتيجه، مشاهدات دكتر جوران از “اندك‌هاي حياتي و بسيارهاي كم اهميت”، يعني اين اصل كه بيست درصد چيزي اغلب مسئول 80 درصد نتايج است، تحت عنوان اصل پارتو يا قاعده 20/80 باقي ماند.
قاعده 20/80 بدين معنا است كه در هرچيزي، ميزان اندكي (20 درصد) داراي اهميت حياتي و بسياري (80 درصد) كم اهميت و يا داراي اهميت ناچيز است. در مورد پارتو اين قاعده بدين معناست كه 20 درصد مردم 80 درصد ثروت را در اختيار دارند. در كار اوليه جوران چنين بيان شده است كه 20 درصد نواقص باعث 80 درصد مشكلات مي‌شوند. مديران پروژه‌ها مي‌دانند كه 20 درصد كار (اولين ده درصد و آخرين ده درصد) 80 درصد زمان و منابع را صرف مي‌كند. مي‌توانيم قاعده 20/80 را در مورد تقريباً هرچيزي بكار ببريم، از علم مديريت گرفته تا جهان فيزيك.
بعنوان مثال، شايد توجه كرده باشيد كه 20 درصد از لوازم شما بيش از 80 درصد فضاي انبار خانه را اشغال مي‌كنند و نيز 80 درصد لوازم را 20 درصد از فروشندگان عرضه كرده‌اند. همچنين 80 درصد فروش ناشي از فعاليت 20 درصد كاركنان بخش فروش است. بيست درصد كاركنان شما مسئول 80 درصد مشكلات هستند اما بيست درصد ديگر، هشتاد درصد توليد را فراهم مي‌كنند. اين قاعده در هر دو مورد صادق است.
اصل پارتو و يا بعبارتي قاعده 20/80 مي‌تواند بعنوان يك يادآوري روزانه در خدمت ما باشد و به‌ما يادآور شود كه 80 درصد زمان و انرژي خود را بر 20 درصد آنچه واقعاً مهم است، متمركز كنيم. تنها هوشمندانه كار نكنيد، بلكه هوشمندانه بر روي چيزهاي درست و مهم كار كنيد. [http://www.tdins.org/featured/2/pareto.htm]”

اما در نرم‌‎افزار:
80% کارمهندسی صرف 20% درصد نيازمندی‌ها می‌شود.
80% هزينه صرف 20% مؤلفه‌های سيستم می‌شود.
عامل 80% خطاهای سيستم نرم‌افزاری، 20% مؤلفه‌ها هستند.
عامل 80% دوباره‌کاری‌ها و دورريختنی‌ها تنها 20% تغييرات هستند.
80% درصد منابع سيستم (شامل حافظه، بانک، زمان و ..)صرف 20% مؤلفه‌ها می‌شود.
80% درصد پيشرفت پروژه توسط 20% تيم انجام می‌شود.

اگر اين 20 درصدها را کنار هم بگذاريد(نيازمندی‌ها، مؤلفه‌ها، آدمها و …)، موضوعات مهم سيستم و پروژه نرم‌افزاری مشخص می‌گردد. اين موضوعات، موضوعات مرتبط با معماری هستند.

آیا شما مثالی برای موارد بالا دارید؟ برایم ارسال نمایید. منتظرم