یکی از ایراداتی که به جاوا در مقابل دات نت وارد است، سخت و تخصصی بودن انتخاب کتابخانه‏ها و منابع متن بازي است كه در سراسر اينترنت پخش شده‏اند. شما با جنگلي از تكنولوژي و نيز اسامي مواجه مي‏شويد كه يكي از مهم‏ترين و حساس‏ترين كارهايي كه بايد انجام دهيد، انتخاب اين بستر است. به عنوان نمونه، چند روز پیش، سری به نیما زدم.نیمایکی از همکاران خوبم در واحدR D شرکت در حوزه جاواست. دیدم یک تکه کاغذ روی مونیتورش چسبانده. کنجکاوانه پرسیدم اینها چیست؟ گفت لیست مواردی است که باید در موردشان تحقیق کنم.لیست بلند بالایی از تکنولوژی‏هاي مبتني بر جاوا.

در مقابل تكنولوژي‏هاي مبتني بر دات نت به دليل عدم وسعت و گستردگي در اين سطح و انحصاري بودن، انتخاب شما را راحت‏تر مي‏كند.(جاي مهندس محمدرضا معطر عزيز خالي كه شديداً به اين مسئله اعتراض كند!) البته توصيه من اين است كه در اين گونه پروژه‏ها، همان كاري را انجام دهيد كه مايكروسافت مي‏گويد. در غير اين صورت خيلي بايد هزينه نماييد. نكته بسيار جذاب قضيه اين است كه حداقل در ايران، وقتي شما با ابزار و تكنولوژي‏اي كار مي‏كنيد، به سبب تسلط روي آن، به ديگران موضوع مورد علاقه خودتان را توصيه مي‏نماييد. نكته جذاب ديگر آن است كه بعضي از چيزها نيز مد مي‏شود.

مهندس هادي مي‏گفت كه در يكي از كتابها فصلي در مورد انتخاب زبان برنامه‏نويسي صحبت شده بود و آخر نويسنده گفته بود كه بخش عمده‏اي از معيار انتخاب زبان به آشنايي شما با آن برمي‏گردد و نه چيز ديگر.

در مورد ابزارهاي كمك مهندسي يا CASE، مسئله نيز به همين منوال شده است. بلوغ ابزارها و ميزان راحتي كاربر بسيار مهم و اثرگذار در انتخاب آن است. سطح كمكي هم كه از ابزار مي‏خواهيد، به نوبه خود تأثيرگذار خواهد بود. Agile Modeling اصلي دارد با عنوان”استفاده از ساده‏ترين ابزار”. حتي استفاده از تخته سياه وسفيد بسیار می‏تواند مفید باشد.

آدرس زير ليستي از ابزارهايي كه UML را پشتيباني مي‏نمايند، نشان مي‏دهد. به نظر شما كدام یک ابزار مناسب‏تري است؟

http://www.objectsbydesign.com/tools/umltools_byDate.html

به لطف آقاي مهندس خوش‏رفتار، با شاخه جديدي از مهندسي و به خصوص مهندسي نرم‏افزار آشنا شدم كه كارهاي تحقيقاتي و پژوهشي وسيعي در آن انجام مي‏گيرد.

مهندسي نرم‏افزار تجربي يا Empirical Software Engineering شاخه‏اي از مهندسي نرم‏افزار است كه سعي دارد تا تجارب و نتايج عملي استفاده از كاربرد حوزه‏هاي مختلف مهندسي نرم‏افزار را سازماندهي و ارائه دهد.

جالب آن كه بسياري از كشورها، داراي سازمانهاي مستقل و قوي و تحت حمايت دولت براي اين كار هستند.

آدرسهاي مفيد را براي مطالعه در زير آورده‏ام.

Empirical Software Engineering An International Journal

Empirical Software Engineering @ National ICT Australia

EASE Projct @ Japan

بالاخره شماره دوم نشریه شیءگرایی مدار آماده ارائه شد. به همه دوستانم در نشریه خسته نباشید عرض می‏كنم.

فردا خانم بزرگي آن را در سايت نشريه قرار خواهند داد. علاوه بر آن علاقمندان مي‏توانندبا ارسال ايميل به سركار خانم بزرگي، شماره دوم را از طريق ايميل دريافت نمايند.

بی‏صبرانه منتظر دريافت نظرات، انتقادات و پیشنهادات خوانندگان هستیم.

منظر معادلی است که آقاي دكتر رامسين برایالگویFaçade انتخابکرده است. پيشنهاد من ايناست كه واژه دريچه هم معادل خوبي است. آقای بهروز بختیاری معادل نما را انتخاب کرده‏اند و در وبلاگ خود(مهندسی نرم‏افزار) به بررسي آن پرداخته‏اند. كلمه Façade ريشه فرانسوي دارد و از تغيير حرف c نيز پس از تايپ آن در Microsoft Word كاملاً مشخص است.

برداشت شخصي من از اسامي آن است كه اسامي بارمعنايي دارند. به عنوان مثال وقتي كلمه “سازگارساز” را براي Adapter به كار ميبريد، بدون آن كه بدانيد اين الگو چيست، از معناي اسم آن ميتوانيد حدس بزنيد كه اين الگو براي سازگاري دو يا چند چيز به كار ميرود. هر چند کهاذعان دارم که گل سرخ با هر نامی زیباست.
مطالعه نوشته‏هاي آقاي بختياري را اکیدا” توصیه می‏نمایم.

یادم نمی‏آید که در جایی خواندم یا از کسی شنیدم که تحقیقی در مورد اینکه چرا نرم‏افزار در ایران مانند سایر صنایع رشد نکرده انجام شده و نتیجه تحقیق این بوده که مهم‏ترین عامل عدم گسترش نرم‏افزار به عنوان یک صنعت این موضوع دانسته شده بود که پیشروان این حرفه، افراد فنی بوده‏اند و نه افراد کاسب (business man). بگذریم.
اگر مدیری از شما پرسید که معماری نرم‏افزار چیست، چه جوابی به وی می‏دهید؟
از دید مدیریت، معماری نرم‏افزار از سه جنبه قابل بررسی است:
اول: معماری (architecture)مفهومی از جنس طراحی و غیرقابل مشاهده و مرتبط با طراحی سیستم نرم‏افزاری است. معماری مرتبط با تصمیمات مهمی در مورد ساخت یا خرید مؤلفه‏های مهم سیستمی است که می‏خواهد تولید شود. از این رو در پی انجام معماری، مشخصات مؤلفه‏های مورد نیاز، استخراج و از این رو هزینه و زمان تولید مؤلفه‏هایی که باید تولید شوند و نیز هزینه و زمان خرید و مونتاژ مؤلفه‏های قابل خریداری و … مشخص خواهد گردید.
دوم: معماری مبنا(baseline architecture) خروجی قابل مشاهده و قابل اجرا که در حقیقت بخشی از سیستم نرم‏افزاری است که جهت اثبات انتظارات از قبل تعیین شده سیستم(کارکردها و معیارهای کیفی مکتوب در مستند چشم‏انداز – Vision) مطابق با معیارهای کسب و کار پروژه یا محصول (هزینه، سود، زمان، تکنولوژی، پرسنل و … مندرج در مورد کسب و کار پروژه -business case) تولید می‏گردد.
سوم: توصیف معماری (architecture description) که بخشی از معماری مبناست و شامل مستندات متنی و تصویری به همراه مدلهای طراحی از معماری نرم‏افزار است. توصیف معماری در حقیقت پلی است بین مفهوم غیر شهودی (مفهوم معماری)و خروجی‏های قابل مشاهده(معماری مبنا به عنوان نرم‏افزار قابل اجرا).

سئوال جدیدی مطرح می‏شود و آن این است که: از دید افراد فنی معماری دارای چه جنبه‏هایی است؟

یکی از دوستان خوب و ناآشنا به نام “علی” یادداشتی را برایم گذاشتهو در آن نوشته‏اند:”قرار بود اول هر ماه نشریه منتشر بشه شما که دم از فرآیند و مدیریت و صد چیز دیگه صحبت می کنید حداقل خودتون به یکیش عمل کنید
به امید اینکه مردم ما به جای حرف زدن عمل کنند”

از دوست خوبم خيلي ممنون و متشكرم. حرف حق پاسخ ندارد.

اما چند نکته قابل عرض:

نكته اول:ما پس از انتشار نسخه اول متوجه شدیم که ارائه کاری با کیفیتی بهتر از قبل نمی‏تواند در زماني كمتر از دو ماهتحقق يابد و لذا در جلسه تصميم گرفتيم كه حداكثر بين ۴۵ روز تا دو ماه نسخه بعدي را آماده كنيم و اگر دقت فرموده باشيد من از زمان انتشار نسخه بعدي اصلاً صحبتي تا حالا نكرده‏‏ام. فراموش كردم كه اعلام كنم ما ماهانه نشريه را منتشر نخواهيم كرد.توجه داشته باشيد كه حتي اعلام نكردم كهتادو ماه ديگر شماره بعدي منتشر خواهد شد، چون نمي‏خواستم بد قول شويم.اين اشتباه خود من بود كه فراموش كردم خدمت دوستان عرض كنم كه نشريه ماهانه منتشر نخواهد شد. به همين خاطر از دوست خوبم (علي) و ساير دوستان عذرخواهي مي‏كنم.

نكته دوم: خواهش مناين است كه اشتباه من را با دوستان عزيزم در نشريه قسمت نفرماييد. دوستان خوبم در نشريه نه تنها كاملاً عملگرا هستند، بلكه بدون گفتنكلامي با علاقه و پشتكار كارها را به پيش مي‏برند. كاش شما هم تلاششان را از نزديك به نظاره مي‏نشستيد. كم‏لطفي است اگر اشتباه مرا با عزيزان قسمت كنيد.

نكته سوم: دوست عزيز و ناآشناي من! حتي اگر من اشتباهي مرتكب شدم لطفاً اشتباه مرا به كل “مردم ما” تعميم ندهيد.

به اميد ديدار و آشنايي بااين دوست خوب

هر چند كه من نتوانستم در اين چند وقت مطالبي در مورد نشريه بنويسم، ولي به حول و قوه خداوند و همت بالاي دوستان خوبم، نشريه با جديت هر چه تمام‏تر به كارش ادامه مي‏دهد. ماحصل كاربالاتر از آني است كه در جلسه اول من و خانم مهندس بزرگيبا دوستان مطرح كرديم.

آقاي مهندس هادي عزيز كه هميشه (انتخاب با شما –الف: حاضر ب:هميشه حاضر ج:پيش فرض حاضر) هستند. آقاي مهندس هنرمند هم كه به دليل تغيير روزهاي برگزاري جلسه از شنبه به دوشنبه امكان حضور ندارند و صد البته هم در گروه مباحثه نشريه هم كاملاً چراغ خاموش حركت مي‏كنند (خبري از ايشان نيست).

تنها غايب جلسه هفته جاري، خود من بودم. اما از آن جا كه مطالب هر جلسه مدون وبراي همه اعضاء ارسال مي‏شود، در جريان جلسه قرار خواهم گرفت.

اعضاي بي‏بديل و كوشاي نشريه به قرار زير در جلسات حاضر بودند.

۱- خانم مهندس صبا بزرگي

۲- خانم مهندس نيوشا قريشي

۳- خانم مهندس حميده مطهريان

۴- آقاي مهندس عليرضا خيرخواه

دو هفته پيش نشريه يك مهمان ويژه داشت كه علي‏رغم مشغله كاري‏شان، افتخار داده در جلسه شركت كرده بودند. آقاي مهندس مهدي اميري، دوست عزيز، مهربان، با تجربه و با معلومات و مهم‏تر از همه از خيل بزرگان ديار سماموس.ما از وجودشان كمال بهره را برديم و در كنارشان به حل (تحليل و طراحي) مسئله‏اي كه خانم مهندس مطهريان آماده كرده بودند، پرداختيم و صد البته راهنمايي‏هايشان نيز بسيار جالب و راهگشا بود.

خبر خوب ديگر اين كه نشريه تا چند وقت ديگر منتشر خواهد شد و مفتخرم كه از طرف دوستانم عرض كنم با كيفيتي بسيار بهتر از شماره يك آن. در اين شماره بيش از شصت صفحه مطالب فني و به زبان فارسي به خوانندگان ارائه خواهد شد به همراه مثالهاي متنوع و حل شده.

يكي از دوستان به نام آقاي امير گنجي با ايميل فرموده‏اند كه در مورد جلسات نشريه برايشان توضيح بدهم كه هنوز فرصت اين كار را پيدا نكرده‏ام. از همين جا از ايشان عذرخواهي مي‏كنم.