کلک مشکین تو روزی که ز ما یاد کند ببرد اجر دو صد بنده که آزاد کند
قاصد منزل سلمی که سلامت بادش چه شود گر به سلامی دل ما شاد کند
امتحان کن که بسی گنج مرادت بدهند گر خرابی چو مرا لطف تو آباد کند
یا رب اندر دل آن خسرو شیرین انداز که به رحمت گذری بر سر فرهاد کند
شاه را به بود از طاعت صدساله و زهد قدر یک ساعته عمری که در او داد کند
حالیا عشوه ناز تو ز بنیادم برد تا دگرباره حکیمانه چه بنیاد کند
گوهر پاک تو از مدحت ما مستغنی‌ست فکر مشاطه چه با حسن خداداد کند
ره نبردیم به مقصود خود اندر شیراز خرم آن روز که حافظ ره بغداد کند

شرکت ورکرا (workera) به تازگی کتابچه‌ای منتشر کرده است که در آن به بررسی مراحل پروژه‌های هوش مصنوعی، نقش‌های اعضای یک تیم AI، مهارت‌های مورد انتظار و کارهای آنها پرداخته شده است. این کتابچه برای عزیزانی که به دنبال تعریف نقش و مسیر شغلی خود در دنیای هوش مصنوعی هستند می‌تواند بسیار مفید باشد. از طرف دیگر برای شرکت‌ها و تیم‌هایی هم که به دنبال اجرای پروژه‌های AI هستند، می‌تواند نقش یک مرجع و راهنمای کلان را داشته باشد. امیدوارم که برای خوانندگان عزیز مفید باشد. این کتابچه را می‌توانید از اینجا یا اینجا دریافت کنید.
نکته جالب توجه این کتابچه این است که مقدمه‌ی آن را آقای کیان کتان‌فروش، هم‌بنیانگذار شرکت deeplearning.ai نوشته است. برای ایشان آرزوی موفقیت روزافزون دارم.

Companies everywhere are building AI teams, but it’s still unclear what aspiring machine learning engineers, data scientists, and software engineers should focus on when applying for AI jobs. This report walks you through different types of organization, different roles within them, the tasks you’ll work on, and the skills recruiters are looking for in each role. It is the result of two large-scale studies of the supply of and business demand for AI talent. We’re here to provide mentorship and help you find a job that suits your skills, experience, and aspirations.

CONTENTS

AI organizations
The AI project development lifecycle: Tasks and Skills6
** Overview of the AI project development lifecycle7
** Data Engineering
** Modeling
** Deployment
** Business Analytics
** AI Infrastructure
The roles of an AI team
** Overview
** Data Scientist
** Data Analyst
** Machine Learning Engineer
** Machine Learning Researcher
** Software Engineer – Machine Learning
** Software Engineer
Conclusion

گزیده:
آرتور: تو اینقدر به جایی که باید باشی فکر می‌کنی که یادت می‌ره از جایی که هستی به اندازه کافی لذت ببری.

فیلم Passengers، مرجع: کانال گزیده‌های ماندگار

سخنان خوزه مورینیو درباره‌ی تفاوت کاپیتان و لیدر را در ادامه با هم می‌خوانیم.

——————————————————————————————————————————–

زانتی و تری: کاپیتان یا لیدر؟
من کاپیتانهایی داشتم که لیدر نبودند. مردم همه فکر می‌کنند خوب کسی که بازوبند داره، کاپیتانه، پس لیدر هم هست. واقعا این طور نیست! بارها شده که کاپیتان تیم‌ام نتونسته لیدری کنه.

فکر کنم به نکته خوبی اشاره کردید. این دو نفر (خاویر زانتی کاپیتان اینترمیلان و جان تری کاپیتان چلسی) لیدر بودن. وقتی این لیدرها رو در تیم‌تون داشته باشید، بیشتر می‌تونید کار اصلی‌تون یعنی مربی‌گری رو انجام بدید و روی جنبه‌ی مربی‌گری کارتون بیشتر تمرکز کنید.

من یه لیدر در پورتو داشتم: خورخه کاستا.یک بار در یه بازی در برابر تیمی به نام بلاننس داشتیم می‌باختیم و توی نیمه‌ی اول 2-0 عقب بودیم. من داشتم به سمت رختکن می‌رفتم، همه‌ می‌دیدن که از شدت ناراحتی و عصبانیت، دود از کله‌ام بلند می‌شه. وقتی به رختکن رسیدم، خورخه کاستا بهم گفت: لطفا دو دقیقه بیرون وایسید. اون رفت توی رختکن، در رو هم بست، کار سخت رو برای من انجام داد. بعد در رو باز کرد و به من گفت: حالا مربی ما باش. هر کاری که من می‌خواستم در رختکن بکنم رو اون انجام داده بود. آخر بازی تونستیم 2-3 بازی رو ببریم، اون یه مدافع میانی بود، هیچ گلی هم تا اون روز توی زندگیش نزده بود. توی اون بازی دو تا گل زد؛ دو تا گل؛ اصلا توی زندگیش گل نزده بود.

به همین خاطر می‌گم به نکته‌ی خوبی اشاره کردین، کاپیتان بودن و لیدر بودن، واقعا تفاوت زیادی با هم دارن.
لیدرها رو نمی‌شه خرید؛ لیدرها رو نمی‌شه پرورش داد.
وقتی یه دونه‌اش رو داشته باشین، تیم‌تون یک قدم جلوتره.
.اما متاسفانه فوتبال امروز پر از تصویره و ظاهره و مردم بیشتر به اونی که خودش رو نشون می‌ده توجه می‌کنند تا اونی که واقعا توانمنده. بازیکنان زیادی هستند که در رختکن واقعا لیدرن!

مرجع: ورزش سه با اندکی تغییر

این چند ماه به خاطر انتخاب موضوع دانش‌نامه (تز)، یک سری مقاله و کتاب خواندم تا به این نتیجه رسیدم که بد نیست در چارچوب موضوعی به نام فرایندکاوی، کارهای تحقیقاتی‌ام را پیش ببرم. هر چند تا تعریف دقیق موضوع تحقیق، راه زیادی مانده است ولی به نظر می‌رسد این حوزه، حوزه‌ای باشد که بتوانم روی آن کار کنم.
خلاصه‌ی بسیار کوتاهی از آنچه که در این مدت یاد گرفتم را در اینجا بازگو می‌کنم به این امید که مورد استفاده‌ی علاقه‌مندان قرار گیرد.

تعریف فرایندکاوی:

فرایند کاوی، یک موضوع بین رشته‌ای است. از یک طرف به علم داده (Data Science) مربوط می‌شود چون قرار است از داده‌ها برای فهم و حل مسایل استفاده کند؛ از سوی دیگر به علم فرایند (Process Science) مربوط می‌گردد، چون به بررسی و حل مسائلی در چارچوب فرایندهای کسب‌وکار و به طور کلی فرایندها می‌پردازد. در حقیقت فرایندکاوی پلی است بین علم داده و علم فرایند که سعی دارد دیدگاه فرایندی را به یادگیری ماشین و داده کاوی اضافه کند.

Process mining is an analytical discipline for discovering, monitoring, and improving real processes (i.e., not assumed processes) by extracting knowledge from event logs readily available in today’s information systems. [celonis.com]

تعریف علم داده:

Data science is an interdisciplinary field aiming to turn data (structured or unstructured, big or small, static or streaming) into real value (predictions, automated decisions, models learned from data, or data visualization). [Process Mining book]

تعریف علم فرایند:

Process science is an umbrella term for the broader discipline that combines knowledge from information technology and knowledge from management sciences to improve and run operational processes. [Process Mining book]

مرجع عکس: اینجا

موردهای کاربرد (use case) فرایندکاوی:

در فرایندکاوی موردهای کاربرد فراوانی وجود دارد، اما عمومی‌ترین آنها به شرح زیر است:

• What is the process that people really follow?
• Where are the bottlenecks in my process?
• Where do people (or machines) deviate from the expected or idealized process?
• What are the “highways” in my process?
• What factors are influencing a bottleneck?
• Can we predict problems (delay, deviation, risk, etc.) for running cases?
• Can we recommend countermeasures?
• How to redesign the process / organization / machine?

انواع فرایندکاوی:

فرایندکاوی به سه نوع اصلی تقسیم‌بندی می‌شود:

• Discovery: در اکتشاف، با دریافت رویدادهای ثبت‌شده یا event log (اطلاعات رویدادهایی که در فرایند اتفاق افتاده و ثبت شده‌اند)، مدل فرایند ساخته می‌شود. برای مثال با دریافت اطلاعات رویدادهای ثبت‌شده در فرایند ثبت سفارش کالا، می‌توان مدلی تهیه کرد که نشان دهد این فرایند چگونه انجام می‌شود. این نوع از فرایندکاوی برای شناسایی فرایندهای واقعی کسب‌وکار به کار گرفته می‌شود. به یاد داشته باشید که فرایند اجرایی ممکن است با فرایند طراحی‌شده تفاوت‌ داشته باشد.
• Conformance: در تطابق‌سنجی (یا یکسان‌سنجی)، مدل موجودِ یک فرایند با رویدادهای ثبت‌شده‌ای که از فرایند واقعی و در حال اجرا وجود دارد مقایسه می‌شود. از این نوع از فرایندکاوی می‌توان برای کارهایی مانند ممیزی فرایندها استفاده کرد.
• Enhancement: در این نوع از فرایندکاوی، مدل فرایندی موجود با استفاده از اطلاعات دریافتی در رویدادهای ثبت‌شده توسعه یا بهبود پیدا می‌کند.

مراجع:
از بین منابع و مراجعی زیادی که در اینترنت در دسترس است، این منابع را بیشتر از بقیه توصیه می‌نمایم.

* Process Mining: Data Science in Action 2nd, Wil M. P. van der Aalst
* Process Mining Course in Coursera.org
* What Process Mining Is, and Why Companies Should Do It (Harvard Business Review)

چند وقت پیش، عکس مراسمی که شرکت کرده بودم را برای یکی از دوستانم فرستادم. دوستم گفت “… دل ما رو با این عکس‌ها آب می‌کنید”. از کرده‌ام پشیمان و ناراحت شدم، از دوستم پوزش خواستم و دیگر عکسی نه برای او و نه هیچ دوست دیگری نفرستادم. دلیل این که آن عکس را برای دوستم فرستاده بودم این بود که تجربه‌ام از شرکت در آن مراسم را برایش بازگو کنم و آموخته‌هایم را با وی در میان بگذارم. ولی نتیجه چیز دیگری شد. از آن روز به بعد، این احتیاط به نوشته‌های وبلاگ هم تعمیم داده شد. نمی‌دانم چرا. ولی می‌دانم وقتی حس‌ام با کاری همراه نیست، از انجام آن کار خودداری می‌کنم؛ این بار هم به حس‌ام گوش دادم.

حالا از همین جا از همه‌ی شما دوستان شناس و ناشناس عزیزم، از صمیم قلب پوزش می‌خواهم اگر باعث شدم که احساس خوبی از خواندن مطالب وبلاگ پیدا نکنید.

بزرگا بزرگی دها بی کسم توئی یاوری بخش و یاری رسم
نیاوردم از خانه چیزی نخست تو دادی همه چیز من چیز توست
چو کردی چراغ مرا نور دار ز من باد مشعل کشان دور دار
….
بر آن دارم ای مصلحت خواه من که باشد سوی مصلحت راه من
رهی پیشم آور که فرجام کار تو خشنود باشی و من رستگار

نظامی گنجوی

مسابقه‌ای در بین دانشگاه‌ها هست به نام رساله‌ی سه دقیقه‌ای (Three Minutes Thesis). در این مسابقه به دانشجو یا محقق 3 دقیقه وقت داده می‌شود تا موضوع تحقیق خودش را به افراد معرفی کند. افراد و داوران از حوزه‌ی تخصصی شما نیستند. در نتیجه باید موضوع تحقیق را با کلمات غیرتخصصی بیان کنید. یکی دیگر از قوانین مسابقه این است که ارائه دهنده فقط می‌تواند یک صفحه اسلاید بدون اجزای متحرک و چندرسانه‌ای داشته باشد.

در آخرین روز کلاس توسعه‌ی فردی، هر یک از دانشجویان باید موضوع رساله‌ یا تحقیقش را ارائه می‌داد و با بقیه مسابقه می‌داد. تصویر زیر اسلاید من است. البته موضوع دانش‌نامه‌ام هنوز نهایی نشده است ولی چارچوب کلی آن در همین زمینه‌ی زمینه فرایندهای توسعه‌ی نرم‌افزار خواهد بود.

ایده‌ی اصلی این اسلاید به صورت زیر است:
* نقش توسعه‌دهندگان نرم‌افزار، ایجاد زیرساخت دنیای آینده هستند.
* برای نمونه نقشه‌ی گوگل (گوگل‌مپ)، ابزاری است که به کاربران کمک می‌کند مناسب‌ترین مسیر رسیدن از نقطه‌ای به نقطه‌ای دیگر را با توجه به وسیله‌ی نقلیه‌ی مد نظر خود پیدا کنند.
* یک شرکت یا تیم نرم‌افزاری، مجموعه‌ای از اقلام را دریافت می‌کند (نقطه مبدا) و باید آنها را انجام و به مشتری تحویل بدهد (نقطه مقصد). این اقلام ممکن است بر اساس نوع (ویژگی، خطا، …) و وضعیت تیم یا شرکت در مسیر حرکت اقلام، مسیرهای متفاوتی را طی کنند، درست شبیه مسیرهای پیشنهادی گوگل‌مپ.
* حالا سوال این است که چه کسی گوگل‌مپی برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار تهیه خواهد کرد که در هر لحظه مناسب‌ترین مسیر را به آنها نشان دهد یا وضعیت مسیرهای پیش‌رو را پیش‌بینی کند؛ یا حتی بر اساس ترافیک و حجم آمدوشد، بار شبکه‌ی ارتباطی را توزیع کند.
* در این تحقیق ما می‌خواهیم بخشی از این گوگل‌مپ را برای توسعه‌دهندگان طراحی و پیاده‌سازی کنیم. این کار دنیای بهتری برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و مشتریان آنها فراهم خواهد کرد.

پ.ن.: موضوع تحقیق من هنوز نهایی نشده است! ولی آرزویم این است که بخشی از این زیرساخت را طراحی و پیاده‌سازی کنم.

هفته گذشته که دسترسی به اینترنت در ایران امکان‌پذیر نبود، یکی از بدترین روزهای زندگی‌ام را تجربه کردم. بی‌خبری از خانواده، دوستان و وضعیت کشور بسیاری را به مرز جنون رسانده بود.

بی تو، دل و جان من سیر شد از جان و دل
جان و دل من تویی، ای دل و ای جان من

هر چند وقت یک بار، نگاهی به شبکه‌های اجتماعی می‌انداختم و ناامید و نگران از آنها خارج می‌شدم. اینترنت و شبکه‌های اجتماعی هم به یک سوهان روح تبدیل شده بودند. وارد هر شبکه اجتماعی که می‌شدم انگار گرد مرگ پاشیده‌اند. از هیچ یک از عزیزان داخلی خبری نبود. انگار در روزهای سرد و گرفته زمستان رفته‌ای تا بچه‌های محل را ببینی، ولی هیچ کسی سر و کله‌اش پیدا نمی‌شود، بعد از چند بار رفتن و ناامید برگشتن، دلشوره امانت را می‌گیرد که نکند اتفاق ناگواری افتاده باشد.

ز عشقت سوختم ای جان کجایی
بماندم بی سر و سامان کجایی

نه جانی و نه غیر از جان چه چیزی
نه در جان نه برون از جان کجایی

ز پیدایی خود پنهان بماندی
چنین پیدا چنین پنهان کجایی

هزاران درد دارم لیک بی تو
ندارد درد من درمان کجایی

با برگشت وضعیت اینترنت به حالت عادی، کم‌کم پیام‌های دوستان هم سرازیر شد و چقدر احساس خوبی پیدا کردم که دست‌کم خبری از سلامتی آنها دریافت می‌کنم. برای همه‌ی مردم سرزمینم در هر جای دنیا که هستند، بهترین‌ها را آرزو می‌کنم.

ز دور چرخ خروش و ز بخت بد فریاد
ز عمر رفته فغان و ز روزگار دریغ

چه گویم از غم عهد جهان که تا که جهانست
بنای عهد جهان نیست استوار دریغ

اگر جهان جفاپیشه را وفا بودی
مرا جدا نفکندی ز غمگسار دریغ